Hổng biết có ai như tui không, cứ mỗi lần gió chướng se se ngoài bưng biền là lòng lại nôn nao nhớ về một mùa cũ. Nhớ cái lạ lùng của đất trời miền Tây mình, hễ tới con nước rằm tháng Bảy âm lịch là cả một vùng Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên lại trắng xoá một màu nước. Nước về như một cái hẹn, mang theo cả ký ức và những món quà của riêng dòng Mê Công hào sảng. Mùa nước nổi, vậy mà thương, vậy mà nhớ…
Cái món quà quý nhất mà con nước mang về, chắc là bầy cá linh non bé xíu, lấp lánh vảy bạc. Người ta hay nói, cá linh đầu mùa là ngon nhất hạng. Thiệt vậy! Con cá lúc này chỉ bằng đầu đũa, xương còn mềm rụm, cái bụng lại có lớp mỡ béo ngậy. Đâu cần mần chi cho cầu kỳ, chỉ cần móc nhẹ cái ruột đắng là đủ. Cái ngọt thơm của thịt cá non tơ, ăn một lần là vương vấn hoài hổng quên.
Hương vị cá linh mộc mạc mà đượm tình quê
Nhắc tới cá linh non là phải nhắc tới cái nồi đất kho nước dừa. Phải là cái nồi đất nung thiệt cũ, kho liu riu trên bếp củi thì mới đúng điệu. Người sành ăn còn kỹ tới mức, phải dùng chính nước mắm cốt làm từ cá linh để ướp cá. Vị ngọt của nước dừa xiêm, vị mặn mòi của nước mắm, quyện với cái béo của cá, của tóp mỡ… chan một và cơm trắng nóng hổi thì còn gì bằng. Ăn kèm thêm mấy đọt sầu đâu hay trái me non dầm chua, cái vị đăng đắng, chua chua nó làm cho miếng cá thêm đậm đà, ăn hoài không ngán.
Vị đăng đắng, chua chua cộng với vị ngọt bùi béo ngậy của cá linh đầu mùa sẽ là hương vị khó quên cho những ai từng một lần nếm thử.
Rồi người ta lại nghĩ ra món lẩu cá linh bông điên điển, một “cặp đôi” trời sinh chỉ có ở miệt vườn mùa nước nổi. Nồi lẩu nghi ngút khói, nước dùng nấu bằng me hay bần chín cho cái vị chua thanh tao, dìu dịu. Cá linh non tơ được để nguyên con, thả vào nồi nước đang sôi sùng sục. Kế bên là rổ bông điên điển vàng rực, rổ bông súng đồng tim tím. Nhúng một đũa bông điên điển giòn giòn, ăn kèm với con cá linh ngọt béo, húp thêm muỗng nước lẩu chua chua ngọt ngọt… Ôi thôi, cái hương vị ấy nó thấm vào tận tâm can, xua tan đi cái lạnh của đêm mưa ngoài sông.
Qua mùa cá non…
Cá linh cũng lớn nhanh như con nước vậy. Bước qua tháng Tám âm lịch, con cá đã lớn bằng ngón tay. Cá lớn thì xương cũng cứng hơn, người ta không kho hay nấu lẩu nữa mà chuyển qua chiên giòn, chấm với nước mắm me. Cái giòn rụm của cá, cái chua ngọt của nước mắm cũng là một cái thú riêng. Cứ vậy cho tới khi con nước rút đi, trả lại những cánh đồng phù sa cho vụ lúa Đông-Xuân, mùa cá linh mới thật sự đi qua, để lại bao nỗi nhớ mong cho người ở, kẻ đi.
Mỗi năm một mùa, con nước lại về, con cá linh lại theo dòng mà tới. Nó không chỉ là một món ăn, mà còn là cả một phần ký ức, một nét văn hóa của người dân đồng bằng sông Cửu Long. Ai có thương miền Tây, xin hãy một lần về vào mùa nước nổi, để nghe sông nước kể chuyện, và để nếm thử cái “khúc biến tấu” ngọt ngào mà dòng Mê Công đã ban tặng cho xứ này, nghen!
Mùa nước nổi miền Tây đâu chỉ có cảnh sông nước mênh mông, mà còn là cả một trời thương nhớ với những món ăn thấm đượm tình đất, tình người. Nếu có dịp, mời bạn một lần về với An Giang, Đồng Tháp mùa con nước lên. Để thấy con cá linh non đầu mùa béo ngọt ra sao, để hít hà mùi bông điên điển thơm lừng trong nồi lẩu. Chuyến đi không chỉ để ăn cho biết, mà còn để cảm, để thương, để rồi mang theo một chút hồn quê miền Tây trong lòng mình, đi đâu cũng nhớ hoài.